1.2 Ciri-ciri Negara Bangsa Kesultanan Melayu Melaka
Pengenalan Umum​
Asas pembinaan negara: Kesultanan Melayu Melaka ialah sebuah kerajaan yang sangat terkenal dan kuat pada abad ke-15. Kejayaannya dalam bidang politik, ekonomi, dan kebudayaan menjadi contoh penting kepada usaha membina negara bangsa Malaysia hari ini. Sistem pemerintahan dan pentadbiran yang diamalkan oleh Melaka telah dijadikan rujukan oleh generasi seterusnya untuk membentuk sebuah negara yang bersatu dan berdaulat.
Ciri warisan dan tambahan: Kesultanan Melaka mewarisi pelbagai ciri daripada kerajaan-kerajaan awal di Alam Melayu seperti Srivijaya dan Majapahit. Selain mewarisi ciri tersebut, Melaka juga menambah ciri-ciri baharu yang unik dan sesuai dengan perkembangan semasa. Gabungan antara warisan lama dan pembaharuan inilah yang menjadikan Melaka kuat dan berbeza daripada kerajaan-kerajaan lain.
Kerajaan
Pemerintahan berasaskan raja: Sistem pemerintahan dalam Kesultanan Melaka berpusat kepada raja atau sultan. Sultan merupakan pemimpin tertinggi yang mempunyai kuasa mutlak untuk mentadbir negara. Baginda dibantu oleh para pembesar yang mempunyai tugas masing-masing untuk memastikan kerajaan berjalan lancar dan rakyat hidup sejahtera.
Sistem Pembesar Empat Lipatan: Pentadbiran Melaka sangat tersusun kerana menggunakan Sistem Pembesar Empat Lipatan. Sistem ini membahagikan kuasa pentadbiran kepada beberapa golongan pembesar yang mempunyai tanggungjawab khusus. Lima orang utama dalam sistem ini ialah: Sultan (pemerintah tertinggi), Bendahara (penasihat dan pelaksana dasar utama), Penghulu Bendahari (pengurus kewangan kerajaan), Temenggung (menjaga keselamatan dan undang-undang), dan Laksamana (ketua angkatan laut dan pelindung perdagangan maritim).
Penggunaan gelaran sultan: Gelaran “sultan” digunakan oleh raja Melaka selepas kedatangan Islam. Ini menunjukkan perubahan besar dalam cara pemerintahan dan peranan agama dalam politik. Gelaran ini bukan sahaja menunjukkan kekuasaan raja, tetapi juga bahawa pemerintah itu diiktiraf sebagai ketua agama Islam bagi negeri tersebut.
Rakyat
Pelbagai lapisan masyarakat: Masyarakat Melaka terdiri daripada pelbagai kumpulan etnik dan sosial. Yang paling utama ialah orang Melayu, namun terdapat juga Orang Laut yang hidup di kawasan pesisir dan berperanan penting dalam pelayaran serta keselamatan laut. Ini menunjukkan kepelbagaian dalam masyarakat Melaka.
Pembahagian sosial: Masyarakat Melaka dibahagikan kepada dua kelas utama. Golongan pemerintah terdiri daripada sultan dan para pembesar yang mentadbir negara. Golongan yang diperintah pula terdiri daripada rakyat biasa yang bebas (merdeka) dan juga golongan hamba yang bekerja kepada golongan atasan. Sistem ini membantu kerajaan mengurus rakyat dengan lebih teratur.
Taat setia kepada sultan: Rakyat Melaka menunjukkan kesetiaan mereka kepada sultan dengan mematuhi perintah, undang-undang dan menjalankan tanggungjawab mereka sebagai rakyat. Mereka percaya bahawa sultan ialah pelindung dan pemimpin utama dalam kehidupan mereka.
Hubungan timbal balik: Terdapat hubungan saling memerlukan antara rakyat dan sultan. Sultan menjaga kebajikan, keselamatan dan keharmonian rakyat. Sebagai balasan, rakyat memberikan ketaatan, sokongan dan menghormati kuasa sultan. Hubungan ini menjamin kestabilan negara.
Kedaulatan
Kekuasaan tertinggi sultan: Kedaulatan bermaksud sultan mempunyai kuasa penuh untuk mentadbir negeri, rakyat, dan segala hasil bumi yang ada dalam wilayah Melaka. Tiada kuasa lain yang boleh campur tangan dalam pemerintahan sultan.
Pengiktirafan antarabangsa: Kekuatan dan pengaruh Kesultanan Melaka turut diiktiraf oleh kuasa-kuasa luar seperti Dinasti Ming dari China. Ini dibuktikan melalui hubungan diplomatik seperti lawatan Laksamana Cheng Ho ke Melaka sebagai utusan kerajaan China. Ini menunjukkan bahawa Melaka dihormati dan dianggap setaraf oleh negara luar.
Kebebasan dari kuasa asing: Dengan kedaulatan ini, Melaka tidak tunduk kepada mana-mana kuasa luar. Kesultanan Melaka bebas menentukan dasar dan arah pemerintahannya sendiri tanpa sebarang gangguan dari negara lain.
Wilayah Pengaruh
Kawasan diterima rakyat: Wilayah pengaruh ialah kawasan yang berada di bawah kekuasaan sultan dan diterima oleh rakyat sebagai sebahagian daripada negeri Melaka. Rakyat di kawasan ini mengiktiraf pemerintahan sultan dan memberikan kesetiaan kepada baginda.
Keluasan wilayah: Kawasan pemerintahan Melaka tidak terhad kepada bandar Melaka sahaja. Ia meliputi seluruh Semenanjung Tanah Melayu dan juga kawasan di pantai timur pulau Sumatera. Ini menunjukkan betapa luasnya pengaruh kerajaan Melaka.
Perluasan wilayah: Wilayah-wilayah ini diperluaskan dengan tiga cara utama. Pertama, melalui peperangan dan penaklukan; kedua, melalui naungan atau perlindungan kerajaan Melaka kepada negeri lain; ketiga, melalui perkahwinan diraja yang mengikat hubungan antara negeri.
Bukti kewibawaan: Keluasan dan pengaruh wilayah Melaka membuktikan bahawa kerajaan ini sangat kuat, dihormati dan menjadi contoh kepada negeri-negeri lain dalam Alam Melayu.
Undang-undang
Perundangan bertulis: Untuk mentadbir negeri dengan adil dan teratur, Melaka mempunyai dua set undang-undang yang ditulis dan digunakan secara rasmi. Hukum Kanun Melaka digunakan untuk hal-hal pentadbiran dan jenayah, manakala Undang-Undang Laut Melaka mengurus hal perdagangan dan perkapalan.
Fungsi undang-undang: Undang-undang ini membantu kerajaan mengelakkan kekacauan, menyelesaikan pertikaian, dan memastikan rakyat hidup dalam keadaan aman dan selamat. Ia juga memberikan keadilan kepada semua lapisan masyarakat.
Asas perundangan: Kedua-dua undang-undang ini berasaskan ajaran agama Islam dan adat resam masyarakat Melayu. Ini menunjukkan bahawa Melaka menjadikan agama dan budaya tempatan sebagai panduan utama dalam pemerintahan.
Lambang Kebesaran
Identiti kerajaan: Lambang kebesaran ialah simbol-simbol istimewa yang menunjukkan bahawa Melaka ialah sebuah kerajaan yang mempunyai identiti tersendiri. Ia juga menunjukkan keistimewaan dan keunikan Melaka sebagai pusat pemerintahan yang hebat.
Simbol kedaulatan: Lambang ini termasuklah adat istiadat istana, warna rasmi, alat muzik seperti nobat (alat muzik diraja), regalia atau pakaian rasmi diraja, dan cap mohor. Semua ini menunjukkan bahawa sultan mempunyai kuasa dan dihormati oleh rakyat.
Cap mohor rasmi: Cap mohor ialah satu cap rasmi yang digunakan oleh sultan untuk mengesahkan sesuatu surat, perintah, atau dokumen kerajaan. Ia menandakan bahawa perintah tersebut sah dan datang terus daripada sultan sendiri.